Tienjaarlijkse Tilanus medaille voor Dr. Gerrit Melles

Eens in de 10 jaar wordt de Tilanus medaille uitgereikt voor uitzonderlijk en baanbrekend werk op het gebied van de heelkunde in Nederland. Wij zijn er trots op dat dit jaar de eer te beurt is gevallen aan Dr. Gerrit Melles.
Gerrit Melles is oogarts en corneachirurg. Hij studeerde Geneeskunde in Leiden, deed zijn opleiding tot oogarts in Nijmegen bij Prof. August Deutman en een cornea fellowship bij het Oogziekenhuis Rotterdam. Hij is nu hoofd van het door hem opgerichte NIIOS in Rotterdam, het Netherlands Institute for Innovative Ocular Surgery, waartoe ook de Melles Hoornvlieskliniek en Amnitrans Eyebank behoren, en van NIIOS-USA in San Diego, CA.

De cornea is het doorzichtige voorste deel van het oog waardoor het licht het oog betreedt, en werkt ook als de sterkste van de twee lenzen die het oog rijk is. De cornea bestaat uit verschillende lagen, die alle afzonderlijk door ziektes kunnen worden aangetast, met slechtziendheid en blindheid als gevolg. Cornea-aandoeningen dragen voor een groot deel bij aan blindheid in de wereld, met name in minder ontwikkelde landen.
In 1905 werd door Dr. Eduard Zirm de perforerende keratoplastiek ontwikkeld, een ingreep waarbij met een full-thickness transplantatie het centrale deel van de cornea vervangen wordt door een donorcornea. Gedurende meer dan een eeuw is deze ingreep de standaardbehandeling geweest bij corneatransplantatie. Deze techniek gaat echter gepaard met veel complicaties waaronder afstoting, en het functionele resultaat is beperkt, want de meeste patiënten blijven met een gezichtsscherpte onder de 0,5 slechtziend.

In 1998 heeft Gerrit Melles een alternatieve, minder invasieve, techniek ontwikkeld voor corneatransplantatie, endotheliale keratoplastiek (EK), waarbij niet de hele cornea maar alleen de zieke binnenste lagen worden vervangen. Hiermee halen patiënten niet alleen een aanzienlijk beter functioneel resultaat, maar is de kans op complicaties is ook aanzienlijk kleiner, redenen waarom een chirurgische oplossing ook voor een veel groter aantal patiënten uitkomst biedt.

Gerrit Melles heeft de techniek van zijn operatie steeds verder ontwikkeld en heeft een actieve rol gespeeld in het verspreiden van deze chirurgische methode onder oogartsen in de hele wereld. De techniek is inmiddels zo succesvol, dat er sinds 2012 meer patiënten met endotheliale keratoplastiek (EK) worden behandeld dan met perforerende keratoplastiek.
Naast zijn werk als oogarts is Gerrit Melles ook een begeesterd musicus en amateurcomponist.

Het innovatieve chirurgische werk van Gerrit Melles heeft voor miljoenen mensen in de wereld een verschil gemaakt en er zullen er in de toekomst nog velen volgen. Hij is hiermee een waardige ontvanger van de Tilanus medaille 2019.
De uitreiking van de medaille zal plaatsvinden op vrijdag 22 november 2019 vanaf 17.05 uur in de Koninklijke Industrieele Groote Club te Amsterdam, waarna de laudatio zal worden uitgesproken.
Over het Genootschap

Het Genootschap ter bevordering van Natuur-, Genees- en Heelkunde verleent erepenningen aan personen die door oorspronkelijk onderzoek bijdragen van groot belang op het terrein van hun werkzaamheden hebben geleverd. Het Genootschap is in 1790 opgericht door Andreas Bonn, hoogleraar Anatomie en Heelkunde aan de Doorluchte School te Amsterdam en organiseert wetenschappelijke bijeenkomsten, kent onderscheidingen toe aan beoefenaars van wetenschap, verleent reisbeurzen aan jonge onderzoekers en geeft steun aan activiteiten die passen binnen de doelstelling van het genootschap, i.e. de bevordering van de Natuur-, Genees- en Heelkunde.

Het lidmaatschap van het Genootschap wordt aangeboden aan gepromoveerde beoefenaren van de wiskunde, informatica, natuurwetenschappen of geneeskunde en aan hen die door opleiding of werkzaamheden een binding hebben met de Universiteit van Amsterdam.
De Tilanus medaille wordt uitgereikt voor werk op het gebied van de heelkunde. De medaille is ingesteld in 1885 en wordt eenmaal per tien jaar uitgereikt.
Christiaan Bernhard Tilanus (1796 – 1883) was een Nederlandse medicus en hoogleraar in de medicijnen. en richtte de eerste polikliniek voor ooglijders op in 1853; mede door zijn inspanningen kwam de Rijkskweekschool voor vroedvrouwen tot stand. Tilanus was gedurende een aantal jaren voorzitter van het Genootschap.

Toekenningen
1895 Dr. Hendrik Zwaardemaker Czn., fysioloog
1900 Dr. Cornelis de Mooy, geneeskundige
1905 Prof.dr. Louis Bolk, ontleedkundige
1910 Prof.dr. Jan Boeke, anatoom
1915 Dr. Cornelius U. Ariëns Kappers, neuroloog
1920 Dr. Willem F. Wassink, chirurg
1925 Dr. Reindert J. Harrenstein, kinderchirurg
1930 Dr. Murco N. Roegholt, chirurg
1935 Dr. Christiaan van Gelderen, embryoloog
1954 Dr. Maarten Vink, chirurg
1965 Dr. Willem H. Brummelkamp, chirurg
1980 Dr. Ruud A.F. Krom, chirurg
1990 Dr. Dirk J. Gouma, chirurg
2000 Dr. Alexander M.M. Eggermont, chirurgisch oncoloog
2010 Prof.dr. Thomas M. van Gulik, experimenteel chirurg